Iz Geografske monografije - Zvanična Web Prezentacija Opštine Kula

Opština Kula ističe se središnjim položajem u Bačkoj regionalnoj jedinici. Međufunkcionalna spona i faktor okupljanja svoje teritorije je grad Kula. Iako je u svojoj opštini ekscentrično položena, po svojim višestrukim funkcijama Kula ima centralno značenje. Tako izraženi funkcionalni centralitet sem Vrbasa i Sombora nema ni jedno naselje kanalske zone. Specifičnost saobraćajno-geografskog položaja Kulske teritorije naglašena je momentom tranzitno-čvorišne dekoncentracije na šire područje Velikog Kanala, zbog čega je i Crvenka mogla preuzeti deo tranzitno-čvorišnih funkcija. U tom smislu Crvenka se pojavljuje kao sekundarna polarizacijska tačka koja prema sebi privlači deo Kulske teritorije i ima odgovarajuću ulogu u funkcionalnoj regionalizaciji. S relativno kompleksnijim regionalnim učincima.

Reljefna jednoličnost ovog područja je prividna, jer pri detaljnijem promatranju dolaze do izražaja određeni kontrasti, najizrazitiji u pojavi i rasprostranjenosti povišene lesne zaravni (lesnog platoa), koja u odnosu na nižu lesnu terasu ostavlja utisak povišenog i zasečenog reljefnog bloka. I jedan i drugi reljefni elemenat ističu se tlima visokog boniteta što se odražava u pojmu agrarne vrednosti ovih krajeva.

Klimatska kontinentalnost odražava se negativnim januarskim i visokim julskim temperaturama. Za godišnji tok temperatura je upadljivo da se ekstremi ne podudaraju s letnjim i zimskim solsticijem, ali s izuzecima od ove pretežne pravilnosti.

Demografska kretanja stanovništva pokazuju pozitivne iznose mehaničkog kretanja broja stanovnika opštine u celini. Pozitivna kretanja pokazuju i dva vodeća naselja opštine - Kula i Crvenka. Ostala naselja iskazuju naizmenično oscilatorne tendence s negativnim vrednostima u poslednjem popisnom cenzusu.

Heterogenost i izmešanost bitna je karakteristika nacionalnog sastava ovog kraja. Najbrojnije je Srpsko stanovništvo, a od nacionalnosti najzastupljeniji su Mađari. Crnogorci su najznačajnija imigraciona komponenta. Etnički specifikum kraja su Rusini sa svojom zanimljivom i bogatom kulturnom baštinom.

U privrednim funkcijama osnovno značenje imaju industrija i poljoprivreda. Industrija sa svojim kapacitetima i proizvodnjom daleko prelazi opštinske okvire. Neke industrijske grane poprimaju po važnosti i vrsti proizvodnje državne relacije, a neke se pojavljuju i na stranom tržištu sa svojim kvalitetnim proizvodima. Industriju u celini karakteriše pravilan izbor proizvodne orijentacije i dinamičan razvoj. U prostornom rasporedu, pored aglomerativnih, dolaze do izražaja i disperzne tendencije.

U slici agrarnog pejzaža dolaze do izražaja društveni posedi. Vizuelno naglašeni velikim prostranstvom i individualni posedi s pravilnom kraćom i užom pacelacijom. Brojčanu prevlast imaju livade, a ostale kategorije tla odraz su ekološke sredine reljefnih elemenata. Iako je vodeće naselje Kula položeno na istočnoj periferiji opštinske teritorije, raspored naselja u celini odražava gotovo izotelno rastojanje. Na dodiru dvaju reljefnih elemenata prostiru se Kula Crvenka i Sivac. Ruski Krstur je najznačajnije naselje lesne terase na kojoj se nalazi i Kruščić. Na lesnoj zaravni nalaze se svega dva naselja opštine - Lipar i Nova Crvenka. Kula i Crvenka kao vodeća naselja svrstana su u kategoriju gradskih naselja s gradskim prospektima i rekonstruisanim centralnim delovima. I u ostalim naseljima nailazimo u centralnim delovima na elemente gradske arhitekture. Rasprostranjenje i vertikalne linije arhitektonskih objekata su proporcionalne s veličinom i značenjem naselja.

(Podaci uzeti: "Opština Kula - Geografska monografija" Kula - Novi Sad, 1982. (str. 268, 269) Dr Josip Pleše, prof. univerziteta)


	Iz "Geografske monografije"

Opština Kula ističe se središnjim položajem u Bačkoj regionalnoj jedinici. Međufunkcionalna spona i faktor okupljanja svoje teritorije je grad Kula. Iako je u svojoj opštini ekscentrično položena, po svojim višestrukim funkcijama Kula ima centralno značenje. Tako izraženi funkcionalni centralitet sem Vrbasa i Sombora nema ni jedno naselje kanalske zone. Specifičnost saobraćajno-geografskog položaja Kulske teritorije naglašena je momentom tranzitno-čvorišne dekoncentracije na šire područje Velikog Kanala, zbog čega je i Crvenka mogla preuzeti deo tranzitno-čvorišnih funkcija. U tom smislu Crvenka se pojavljuje kao sekundarna polarizacijska tačka koja prema sebi privlači deo Kulske teritorije i ima odgovarajuću ulogu u funkcionalnoj regionalizaciji. S relativno kompleksnijim regionalnim učincima. Reljefna jednoličnost ovog područja je prividna, jer pri detaljnijem promatranju dolaze do izražaja određeni kontrasti, najizrazitiji u pojavi i rasprostranjenosti povišene lesne zaravni (lesnog platoa), koja u odnosu na nižu lesnu terasu ostavlja utisak povišenog i zasečenog reljefnog bloka. I jedan i drugi reljefni elemenat ističu se tlima visokog boniteta što se odražava u pojmu agrarne vrednosti ovih krajeva. Klimatska kontinentalnost odražava se negativnim januarskim i visokim julskim temperaturama. Za godišnji tok temperatura je upadljivo da se ekstremi ne podudaraju s letnjim i zimskim solsticijem, ali s izuzecima od ove pretežne pravilnosti. Demografska kretanja stanovništva pokazuju pozitivne iznose mehaničkog kretanja broja stanovnika opštine u celini. Pozitivna kretanja pokazuju i dva vodeća naselja opštine - Kula i Crvenka. Ostala naselja iskazuju naizmenično oscilatorne tendence s negativnim vrednostima u poslednjem popisnom cenzusu. Heterogenost i izmešanost bitna je karakteristika nacionalnog sastava ovog kraja. Najbrojnije je Srpsko stanovništvo, a od nacionalnosti najzastupljeniji su Mađari. Crnogorci su najznačajnija imigraciona komponenta. Etnički specifikum kraja su Rusini sa svojom zanimljivom i bogatom kulturnom baštinom. U privrednim funkcijama osnovno značenje imaju industrija i poljoprivreda. Industrija sa svojim kapacitetima i proizvodnjom daleko prelazi opštinske okvire. Neke industrijske grane poprimaju po važnosti i vrsti proizvodnje državne relacije, a neke se pojavljuju i na stranom tržištu sa svojim kvalitetnim proizvodima. Industriju u celini karakteriše pravilan izbor proizvodne orijentacije i dinamičan razvoj. U prostornom rasporedu, pored aglomerativnih, dolaze do izražaja i disperzne tendencije. U slici agrarnog pejzaža dolaze do izražaja društveni posedi. Vizuelno naglašeni velikim prostranstvom i individualni posedi s pravilnom kraćom i užom pacelacijom. Brojčanu prevlast imaju livade, a ostale kategorije tla odraz su ekološke sredine reljefnih elemenata. Iako je vodeće naselje Kula položeno na istočnoj periferiji opštinske teritorije, raspored naselja u celini odražava gotovo izotelno rastojanje. Na dodiru dvaju reljefnih elemenata prostiru se Kula Crvenka i Sivac. Ruski Krstur je najznačajnije naselje lesne terase na kojoj se nalazi i Kruščić. Na lesnoj zaravni nalaze se svega dva naselja opštine - Lipar i Nova Crvenka. Kula i Crvenka kao vodeća naselja svrstana su u kategoriju gradskih naselja s gradskim prospektima i rekonstruisanim centralnim delovima. I u ostalim naseljima nailazimo u centralnim delovima na elemente gradske arhitekture. Rasprostranjenje i vertikalne linije arhitektonskih objekata su proporcionalne s veličinom i značenjem naselja. (Podaci uzeti: "Opština Kula - Geografska monografija" Kula - Novi Sad, 1982. (str. 268, 269) Dr Josip Pleše, prof. univerziteta)